Trung Quốc đang nỗ lực đẩy mạnh “nội địa hóa” ngành công nghiệp ô tô, với hy vọng khẳng định tên tuổi trên thị trường quốc tế. Nhìn vào các thương hiệu xe hơi mà họ sở hữu, cũng như thiết kế, phát triển, sản xuất và tiếp thị, có vẻ như quốc gia này đang dần trở thành một cường quốc ô tô. Tuy nhiên, câu chuyện đằng sau nó không hề đơn giản như người ta tưởng.
Cách đây không lâu, chủ một gara tư nhân ở Trung Quốc đã đăng tải đoạn video trưng bày nhiều bộ phận của một chiếc SUV sản xuất trong nước từ năm ngoái nhưng lại sử dụng phụ tùng từ những chiếc xe cũ của Nhật Bản. Điều này được phát hiện một cách tình cờ khi đang sửa xe.
Cụ thể, cánh tay đòn dưới hệ thống treo sau của mẫu SUV Trung Quốc này giống hệt các bộ phận của Toyota Rav4 thế hệ cũ đã ngừng sản xuất cách đây một thập kỷ. Hình dạng, kích thước hoặc vị trí của lỗ vít đều giống hệt nhau. Sau đó, người thợ đã liên hệ trực tiếp với chủ xe để đưa ra phương án thay thế phụ tùng tiết kiệm nhất.

Tay đòn dưới hệ thống treo sau của mẫu SUV Trung Quốc giống hệt các chi tiết của Toyota Rav4 thế hệ cũ (Ảnh: iFeng).
Ban đầu chỉ là một bài chia sẻ mẹo sửa xe tiết kiệm nhưng sau đó đã gây được sự chú ý trên mạng.
Toyota Rav4 thế hệ cũ là mẫu xe được thiết kế cách đây 20 năm. Cần phải đề cập rằng khung gầm của nó và những chiếc SUV Trung Quốc khác là hoàn toàn giống nhau. Trang iFeng đến từ Trung Quốc cho biết, có thể khẳng định mẫu SUV nội địa ra đời sau khi vay mượn thiết kế từ hãng xe Nhật Bản.
Trên mạng xã hội, nhiều ý kiến cho rằng không thể chấp nhận việc đến năm 2022 vẫn còn ô tô trong nước “nhái” ô tô cũ của thương hiệu nước ngoài.
Trên thực tế, vấn đề này không mới đối với ngành công nghiệp xe bốn bánh. Sự sao chép này thường được gọi là kỹ thuật đảo ngược và được coi là giải pháp tối ưu để đạt được kết quả mong muốn, trong khi chỉ cần một nửa nỗ lực vào những thời điểm cụ thể.
Vào đầu thế kỷ 20, hầu hết các thương hiệu mới của Trung Quốc đều dựa vào kỹ thuật đảo ngược để chế tạo ô tô, sao chép cấu trúc khung gầm của những mẫu xe đã thành danh như Toyota Corolla, Rav4 hay Honda CR-V, Nissan Qashqai. Dựa trên điều này, các công ty Trung Quốc đã tạo ra các mẫu xe mới có kích thước, cấu trúc và cách bố trí khung gầm gần giống với các mẫu ban đầu, thậm chí một số bộ phận có thể được chia sẻ trực tiếp với nhau.

Bố cục khung gầm của Honda CR-V (Ảnh: iFeng).
Tại sao điều này xảy ra? Đối với ngành công nghiệp ô tô, để phát triển và ứng dụng một nền tảng khung gầm mới ổn định và đáng tin cậy, các nhà sản xuất ô tô cần dành nhiều thời gian và tiền bạc cho việc nghiên cứu và thử nghiệm.
Ví dụ, Volkswagen đã đầu tư hàng chục tỷ đô la trong vòng 8 năm để nghiên cứu và phát triển công nghệ khung gầm MQB mới. Do đó, mỗi thương hiệu của họ đã sản xuất khoảng 6 triệu xe nền tảng MQB trước khi thu hồi tất cả chi phí nghiên cứu và phát triển.
Tuy nhiên, Volkswagen là một công ty lớn với nhiều kinh nghiệm về ô tô. Đối với các hãng xe mới, họ sẽ không thể đầu tư nhiều tiền và công sức vào việc nghiên cứu và phát triển nền tảng, vì vậy kỹ thuật đảo ngược là lựa chọn duy nhất của họ.

Các nền tảng khung gầm đã được chứng minh, từ các thương hiệu nước ngoài, chắc chắn không có sai sót lớn về độ bền kết cấu, độ tin cậy và chất lượng. Do đó, bằng cách sao chép chúng, các nhà sản xuất ô tô khác có thể tiết kiệm được rất nhiều tiền, không tốn chi phí nghiên cứu và phát triển.
Đồng thời, họ có thể thực hiện một số sửa đổi đối với cơ sở hiện tại để đạt được hiệu suất tối ưu theo yêu cầu của một chiếc ô tô mới. Hơn nữa, họ cũng có thể dần dần hiểu và tiếp thu các khái niệm thiết kế của các thương hiệu nước ngoài thông qua kỹ thuật đảo ngược.
Ngoài khung gầm, động cơ và hộp số cũng là những bộ phận mà nhiều hãng đã đảo ngược để tồn tại qua thời kỳ khó khăn. Ví dụ, ly hợp kép khô DQ200 của Volkswagen, động cơ 1.8L FP-DE của Mazda và động cơ 1.5L 1NZ-FE của Toyota đều đã trở thành hình mẫu cho các thương hiệu xe hơi mới, dựa trên đảo kỹ thuật.
Trong những năm gần đây, một số nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã thực sự đầu tư vào nghiên cứu và phát triển động cơ. Về cơ bản, họ đã ngừng sử dụng kỹ thuật đảo ngược và chuyển sang nghiên cứu và phát triển nâng cao.
Những thứ như động cơ và hộp số cần phải được nâng cấp định kỳ khi các quy định về khí thải trở nên nghiêm ngặt hơn. Nhưng có vẻ như việc sao chép cấu trúc khung xe là một ngoại lệ. Xét cho cùng, các thông số như độ uốn và độ cứng của khung gầm đều có thể thay đổi được và người dùng cơ bản không thể trực tiếp nhìn thấy hoặc đánh giá khung gầm của một chiếc xe là tốt hay xấu từ dữ liệu này.
Trên thực tế, nhiều mẫu xe quen thuộc với chúng ta vẫn đang sử dụng khung gầm cũ từ hơn chục năm trước. Ví dụ như Range Rover Evoque và Discovery Sport, bản chất của khung gầm vẫn là nền tảng EUCD mà Land Rover có khi về tay Ford. Ở góc độ đó, có lẽ chúng ta cũng không nên quá ngạc nhiên khi xe mới vẫn sử dụng khung gầm của Rav4 thế hệ trước.

Chiếc Zotye Z8 với khung gầm và máy thế hệ cũ của Mitsubishi (Ảnh: Sina).
Điển hình là Zotye Z8, mẫu xe Trung Quốc từng được đánh giá là hấp dẫn tại thị trường Việt Nam cách đây 4-5 năm. Sản phẩm của công ty Trung Quốc nhưng sở hữu hệ thống khung gầm và động cơ Mitsubishi. Đó cũng là một trong những yếu tố tạo nên sự tự tin cho dòng xe này. Nhưng trên thực tế, động cơ 2.0L Turbo và khung gầm được sử dụng thuộc thế hệ cũ, được giới thiệu cách đây hơn 10 năm.
Nhìn nhận vấn đề và nhìn thẳng vào vấn đề, có thể thấy nhiều hãng xe Trung Quốc đầu tư rất nhiều tiền cho nghiên cứu và phát triển, nhưng cái họ thiếu chính là thời gian. Nhiều nhà sản xuất ô tô là những cái tên tương đối mới và khi cần chiếm thị phần càng sớm càng tốt, kỹ thuật đảo ngược có lẽ là con đường nhanh nhất và hiệu quả nhất cho họ.
Reverse engineering hay còn gọi là kỹ thuật đảo ngược, là quá trình kỹ thuật thiết kế ngược và phân tích sản phẩm tiêu chuẩn của một dự án, nhằm rút ra và có được quy trình, cơ cấu tổ chức, thông số kỹ thuật hoạt động của sản phẩm…các yếu tố thiết kế để tạo ra các yếu tố tương đồng về mặt chức năng nhưng không phải sản phẩm giống hệt nhau.
Kỹ thuật đảo ngược bắt nguồn từ việc phân tích phần cứng trong lĩnh vực thương mại và quân sự. Mục đích chính của nó là rút ra nguyên tắc thiết kế của sản phẩm trực tiếp từ việc phân tích thành phẩm khi không thể dễ dàng có được thông tin sản xuất cần thiết.